ระบบลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์
Electronic Signature System
ลายเซ็นเป็นสัญลักษณ์สำคัญที่แสดงถึงการยอมรับ การรับรอง และความรับผิดชอบของบุคคลต่อเอกสารหรือข้อตกลงต่างๆ ตลอดหลายร้อยปีที่ผ่านมา การลงนามในเอกสารต้องอาศัยลายมือชื่อจริงบนกระดาษเป็นหลัก แต่ในยุคดิจิทัลที่เอกสารส่วนใหญ่เป็นรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ระบบลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์จึงกลายเป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้การทำธุรกรรมและการบริหารงานเป็นไปอย่างรวดเร็ว สะดวก และปลอดภัยมากยิ่งขึ้น
ระบบลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Signature System หรือ e-Signature) คือระบบเทคโนโลยีที่ใช้ในการลงนามในเอกสารอิเล็กทรอนิกส์โดยไม่ต้องพิมพ์เอกสารออกมาเป็นกระดาษ ช่วยให้การลงนามสามารถทำได้จากทุกที่ทุกเวลา มีความปลอดภัยสูง และมีผลทางกฎหมายเช่นเดียวกับลายเซ็นปกติ
บทความนี้จะนำเสนอข้อมูลครบถ้วนเกี่ยวกับระบบลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ ตั้งแต่หลักการทำงาน ประเภท เทคโนโลยีที่ใช้ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง การนำไปใช้งาน ไปจนถึงแนวโน้มในอนาคต เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจและสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ความหมายและหลักการของลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์
ลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Signature) คือข้อมูลในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ที่ใช้แทนลายมือชื่อของบุคคล เพื่อแสดงเจตนาในการยอมรับหรือรับรองเนื้อหาของเอกสารอิเล็กทรอนิกส์
ตามพระราชบัญญัติธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544:
“ลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ หมายความว่า ตัวอักษร ตัวเลข เสียง หรือสัญลักษณ์อื่นใดในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งกระทำเกี่ยวกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแสดงตัวตนของผู้ที่ทำลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ และแสดงความยินยอมของผู้นั้นต่อข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่ได้ทำลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์”
องค์ประกอบสำคัญของลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์:
- การระบุตัวตน (Identification) – ระบุได้ว่าใครเป็นผู้ลงนาม
- ความยินยอม (Consent) – แสดงเจตนายอมรับเนื้อหาเอกสาร
- ความถูกต้องครบถ้วน (Integrity) – รับประกันว่าเอกสารไม่ถูกแก้ไขหลังลงนาม
- การไม่อาจปฏิเสธได้ (Non-repudiation) – ผู้ลงนามไม่สามารถปฏิเสธว่าไม่ได้ลงนามได้
หลายคนมักสับสนระหว่างลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Signature) กับลายเซ็นดิจิทัล (Digital Signature) แต่ทั้งสองมีความแตกต่างกัน
ลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Signature – e-Signature):
- เป็นคำที่กว้างกว่า ครอบคลุมทุกรูปแบบของการลงนามอิเล็กทรอนิกส์
- อาจเป็นรูปภาพลายเซ็นที่สแกน, การพิมพ์ชื่อ, การกด PIN
- ไม่จำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีเข้ารหัสที่ซับซ้อน
- เหมาะสำหรับเอกสารทั่วไป
ลายเซ็นดิจิทัล (Digital Signature):
เหมาะสำหรับเอกสารสำคัญ สัญญา เอกสารราชการ
เป็นลายเซ็นอิเล็กทรอนิกส์ประเภทหนึ่งที่ใช้เทคโนโลยีการเข้ารหัส
ใช้ PKI (Public Key Infrastructure)
มีใบรับรองดิจิทัล (Digital Certificate)
ความปลอดภัยสูงกว่า
มีผลทางกฎหมายชัดเจน
